ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ

ΣΕΜΙΝΑΡΙΟ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΛΗΨΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ, ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΗΣ ΑΘΗΝΩΝ – 1995

H θεολογία της εξάρτησης και η θεραπεία των εξαρτημένων (κεντρικά σημεία).

  Σεβ. Μητροπολίτου Ναυπάκτου και Αγίου Βλασίου  κ.κ. Ιεροθέου

Τα θέματα ήταν αξιόλογα. Μελετήθηκε το θέμα των εξαρτημένων ατόμων από ψυχολογικής, ιατρικής και κοινωνιολογικής πλευράς. Σήμερα θα δούμε την θεολογική πλευρά της εξάρτησης. Νομίζω ότι η θεολογία έχει να παίξει σπουδαίο ρόλο στην σύγχρονη κοινωνία. Κρίνει και θεραπεύει όλα τα προβλήματα.

Εισαγωγικά πρέπει να πούμε ότι οι λέξεις ναρκωτικά ή εξαρτησιογόνες ουσίες, ναρκομανείς ή εξαρτημένα άτομα, δείχνουν και εκφράζουν μια πραγματικότητα. Λέγονται ναρκωτικά γιατί ναρκώνουν κα΄θε δραστηριότητα, το θυμικό μέρος της ψυχής, το επιθυμητικό και το λογιστικό. Επίσης, λέγονται εξαρτησιογόνες ουσίες γιατί κάνουν τον άνθρωπο εξαρτημένο, ενώ από την φύση του ο άνθρωπος είναι εικονικό ον και αυτεξούσιο.

Στην συνέχεια θα δούμε την θεολογική αντιμετώπιση των εξαρτημένων ατόμων. Θα παρατηρήσουμε ότι η Ορθόδοξη θεολογία άπτεται των φιλοσοφικών, ψυχολογικών και κοινωνικών πλευρών του θέματος των ναρκωτικών. Το θέμα αυτό είναι σοβαρότατο, αφού το πρόβλημα είναι πως ο άνθρωπος από εξαρτημένο άτομο θα γίνη ελεύθερο πρόσωπο.

white rose Α΄  Η θεολογία της εξάρτησης

Εξάρτηση στην πραγματικότητα είναι απώλεια της ελευθερίας. Ο ναρκομανής είναι ανελεύθερο άτομο.

1.      Περί ελευθερίας.

Ο άνθρωπος δημιουργήθηκε από τον Θεό «κατ’ εικόνα» Του. Αυτό σημαίνει ότι έχει νοερό και αυτεξούσιο (άγ. Ιωάννης Δαμασκηνός). Το αυτεξούσιο είναι η ελευθερία, το εθελότρεπτο. Χρειάζονται όμως δύο διευκρινίσεις για το θέμα του αυτεξουσίου – ελευθερίας.

α) Ο άνθρωπος δεν έχει απόλυτη ελευθερία, γιατί δεν αυτοκαθορίζει την ύπαρξή του, δεν μπορεί να δημιουργήση τον εαυτό του. Το μεγαλύτερο πρόβλημα της ελευθερίας είναι το δεδομένο της υπάρξεως. Ο Θεός, ως άκτιστος, έχει απόλυτη ελευθερία. Ο άνθρωπος ως δημιούργημα του Θεού έχει σχετική ελευθερία, αφού μπορεί να κάνη επιλογές.

β) Μετά την πτώση του ανθρώπου τραυματίστηκε η ελευθερία του, το αυτεξούσιο. Πρέπει να πούμε ότι υπάρχει διαφορά μεταξύ του αυτεξουσίου του Θεού, των αγγέλων και των ανθρώπων. Ο Θεός είναι αυτεξούσιος «εξόχως, υπεροχικώς και υπερουσίως». Οι άγγελοι έχουν φυσικώς το αυτεξούσιο, αλλά ανεμποδίστως, επειδή δεν υπάρχει σώμα ή αντίθετη δύναμη. Οι άνθρωποι έχουν αυτεξούσιο τραυματισμένο, λόγω της προσβολής του διαβόλου, του βάρους του σώματος, της θνητότητος, των παθών στα οποία οι άνθρωποι υποτάχθηκαν εκουσίως. Γι’ αυτό, η ελευθερία του ανθρώπου χρειάζεται να ενισχυθή από τον Θεό. «Ετοιμάζεται θέλησiς παρά Κυρίου» (Παρ. Η’ 35).

Έτσι, οι άνθρωποι έχουμε σχετική ελευθερία και αυτήν τραυματισμένη. Εύκολα παρασυρόμαστε. Πολύ περισσότερο τραυματίζεται η θέληση και το αυτεξούσιο με τις εξαρτησιογόνες ουσίες.

2.      Τα πάθη και η ανάπτυξή τους

Όταν μιλούμε για την εξάρτηση εννοούμε την ανάπτυξη των παθών. Τα πάθη δεσμεύουν την ελευθερία, τραυματίζουν την θέληση και όλη την προσωπικότητα του ανθρώπου. Αυτό γίνεται κυρίως με τα ναρκωτικά.

Πρώτον. Τα πάθη κατά την Ορθόδοξη Παράδοση είναι η παρά φύσιν ενέργεια των δυνάμεων της ψυχής. Υπάρχουν τρεις κινήσεις των δυνάμεων της ψυχής, ήτοι η υπερ φύσιν, η κατά φύσιν και η παρά φύσιν.

Δεύτερον. Η ψυχή του ανθρώπου διαιρείται σε τρεις δυνάμεις, το λογιστικό, το επιθυμητικό και το θυμικό. Το επιθυμητικό και το θυμικό αποτελούν το λεγόμενο παθητικό μέρος της ψυχής. Στο επιθυμητικό επικρατεί το πάθος της ακράτειας, στο θυμικό επικρατούν τα πάθη του μίσους και της οργής.

Τρίτον. Πως γεννώνται τα πάθη: δηλαδή πως παραφθείρονται οι δυνάμεις της ψυχής.  Στους Πατέρες λέγεται ότι ο νους είναι ο οφθαλμός της ψυχής και αυτός, είναι πρωτοπαθής, αφού αυτός πρώτος πάσχει. Διακρίνονται πέντε στάδια στην εξέλιξη της αμαρτίας και την γένεση των παθών.

α) Η πρόταση που γίνεται με τις εικόνες, τις σκέψεις, την φαντασία. β) Ο συνδυασμός, που είναι η ανάπτυξη της επιθυμίας, δια της οποίας αιχμαλωτίζεται ο νους. δ) Η πράξη. ε) Το πάθος, όταν η πράξη επαναλαμβάνεται. Πάθος λέγεται «τω χρόνω μακρώ τη ψυχή εμφωλεύον» ή το «τη συνηθεία ποιωθέν». (Ησύχιος Πρεσβύτερος – Ιωάννης Σιναϊτης). Έτσι, υπάρχει η ψυχή και το σώμα και έχουμε τα ψυχικά και σωματικά πάθη. Με τα πάθη καταργείται η ελευθερία. Δεσμεύεται το λογιστικό, το επιθυμητικό και το θυμικό. Ασθενεί η θέληση, η επιθυμία παρασύρεται από το θυμικό. Και το λογιστικό κολλάει στις πράξεις αυτές. Ο ναρκομανής δεν μπορεί εύκολα να απαλλαγή. Λειτουργεί η ψυχική και σωματική εξάρτηση.

3.      Ο συνδυασμός ηδονής και οδύνης

Ο ναρκομανής, το λεγόμενο εξαρτημένο άτομο, βιώνει την ηδονή και την οδύνη. Είναι ένα θέμα σπουδαιότατο. Μπορούμε να το δούμε με βάση την διδασκαλία του αγίου Μαξίμου του Ομολογητού.

Κατά την διδασκαλία του αγίου Μαξίμου δεν συνεκτίσθησαν από την αρχή στην φύση του ανθρώπου η ηδονή και η οδύνη, αλλά η παράβαση επενόησε την ηδονή «εις φθοράν της προαιρέσεως», και ως αποτέλεσμα της ηδονής ήλθε η οδύνη «εις λύσιν της φύσεως». Δηλαδή, όπως ερμηνεύει ο άγιος Μάξιμο αναλυτικά, ο νους του Αδάμ κινήθηκε δια των αισθήσεων στην κτίση. Έτσι, αναπτύχθηκε η ηδονή. Επομένως, η ηδονή είναι καρπός και αποτέλεσμα της παρά φύσιν κινήσεως του νοός. Λόγω της επελθούσης παραλόγου ηδονής, με την φιλανθρωπία του Θεού εισήλθε η κατά λόγον οδύνη, δηλαδή ο πόνος και ο θάνατος. Έτσι, η οδύνη έχει βαθύ σκοπό να επιτελέση. Η επίνοια των εκουσίων πόνων (μετάνοια, άσκηση, τήρηση των εντολών του Θεού) και η επαγωγή των ακουσίων πόνων (θλίψεις, θάνατος κλπ.) έχουν σκοπό να θεραπεύσουν την ηδονή.

Αυτό που έγινε στην περίπτωση του Αδάμ επαναλαμβάνεται στην ζωή κάθε ανθρώπου. Η γέννηση ενός ανθρώπου προέρχεται από την ηδονή των γονέων του. Αναγκαστικά, με την γέννηση του ανθρώπου, λόγω της ηδονής, συνδέεται και συνυπάρχει η οδύνη. Γι’ αυτό, ο άνθρωπος στην ζωή του πρέπει να υπομένη την ακούσια και εκούσια οδύνη για να θεραπεύη την ηδονή. Ό,τι έγινε με την πτώση του Αδάμ γίνεται και με την διάπραξη κάθε αμαρτίας. Δηλαδή, η αμαρτία έχει την γέννησή της στην ηδονή, και γι’ αυτό αναγκαστικά συνδέεται και η οδύνη, ο πόνος. Έτσι, δεν υπάρχει άνθρωπος χωρίς οδύνη και χωρίς πόνο. Τα όσα είπαμε μέχρι τώρα δείχνουν ότι κάθε ηδονή αναγκαστικά προξενεί οδύνη, και η βίωση της οδύνης, με υπομονή, θεραπεύει την ηδονή. Όμως εμείς, όπως λέγει ο άγιος Μάξιμος, αποφεύγουμε την οδύνη – πόνο και καταφεύγουμε για παραμυθία στην ηδονή, την ευχαρίστηση. Αλλά η νέα απόλαυση της ηδονής γεννά μεγαλύτερο πόνο και έτσι γίνεται ένας φαύλος κύκλος. Αυτό το γεγονός φαίνεται καθαρά στην περίπτωση των ναρκομανών. Μερικοί νέοι, επειδή αντιμετωπίζουν δύσκολες καταστάσεις, και δεν έχουν τον τρόπο να υπομείνουν την  οδύνη-πόνο, καταφεύγουν σαν παραμυθία, σαν παρηγοριά στην ευχαρίστηση, στην απόλαυση του ψευτοπαραδείσου, που δημιουργούν οι εξαρτησιογόνες ουσίες. Αλλά και αυτή η απόλαυση της ηδονής γεννά μιά νέα οδύνη, και έτσι το πρόβλημα επαυξάνεται.

4.      Η ουσία της αδαμικής πράξης.

 Ο Αδάμ θέλησε να φθάση στην θέωση δια του εαυτού του, χωρίς Θεό και χωρίς υπακοή στις εντολές Του. Δεν είχε εμπιστοσύνη στον λόγο του Θεού. Αυτή είναι η ουσία της αδαμικής αμαρτίας.  Αυτό όμως το βλέπουμε και σε κάθε αμαρτία. Στην πραγματικότητα πρόκειται για μια εγωκεντρική κατάσταση, μιά ατομοκρατική ενέργεια και νοοτροπία.  Αλλά και τα ναρκωτικά εντάσσονται μέσα στα πλαίσια αυτά. Θα τονίσουμε επιγραμματικά πέντε σημεία τα οποία δείχνουν το βαθύτερο πρόβλημα των ναρκωτικών.  Πρώτον, με τα ναρκωτικά επιδιώκεται μιά ψυχική γαλήνη χωρίς άσκηση, χωρίς την δοκιμασία, αλλά με ευκολία. Δεύτερον, τα ναρκωτικά συνδέονται με την απάτη, αφού επιδιώκεται η υπέρβαση του χρόνου και του χώρου, χωρίς την Χάρη του Θεού και χωρίς να γίνη ο άνθρωπος πρόσωπο. Τρίτον, ο ναρκομανής κλείνεται με΄σα στην ύπαρξη του και προσπαθεί στην πραγματικότητα να αυτοθεωθεί, αυτολυτρωθή. Τέταρτον η λήψη των ναρκωτικών είναι μιά κίνηση προς την ανυπαρξία, είναι μιά αρνητική κίνηση μέσα στα βάθη του εαυτού του. Με αυτά τα δεδομένα ο άνθρωπος παύει να είναι πρόσωπο και έτσι οδηγείται στον μαρασμό και στον θάνατο.

5.        Οι άγιοι Πατέρες για τα ναρκωτικά

Βέβαια οι Πατέρες δεν ασχολήθηκαν με τα ναρκωτικά, όπως τα γνωρίζουμε σήμερα, αλλά όμως έγραψαν και μίλησαν για άλλες εξαρτησιογόνες ουσίες, όπως το οινόπνευμα. Στα κείμενα των Πατέρων βλέπουμε τόσο τα αίτια που οδηγούν τους ανθρώπους στην εξάρτηση, όσο και τα φρικτά αποτελέσματα της εξάρτησης. Ο Μ. Βασίλειος ομίλησε για την μέθη και τα καταστρεπτικά της αποτελέσματα. Θα παρουσιάσουμε  στην συνέχεια τις βασικές του θέσεις.  Κατ’ αρχάς δίδει θαυμάσιους ορισμούς για την μέθη, κυρίως τονίζει ότι η μέθη είναι μιά δαιμονιώδης κατάσταση, μιά παραφροσύνη. Στην συνέχεια περιγράφει την κατάσταση των ανθρώπων που έχουν καταληφθεί από την ενέργεια του οίνου. Πράγματι, η μέθη δημιουργεί ψυχολογικές καταστάσεις, αλλά και πολλά σωματικά προβλήματα. Επίσης, περιγράψει και το πως ο μεθυσμένος εξευτελίζεται στην κοινωνία. Όλες οι περιγραφές των μεθυσμένων από τον Μ. Βασίλειο μας υπενθυμίζουν περιπτώσεις ναρκομανών. Στα περισσότερα σημεία, αν αντικαταστήσει κανείς την λέξη μεθύοντες με την λέξη ναρκωμανείς, και τη λέξη μέθη με την λέξη ναρκωτικά, θα δή ότι ο Μ. Βασίλειος ομιλεί για ναρκομανείς.

Είναι χαρακτηριστικές μερικές φράσεις του Μ. Βασιλείου. Η μέθη είναι «αυθαίρετος δαίμων». «ο μεθύων παραφρονεί». Επίσης λέγει ότι κατασκευάζονται «μέθης φάρμακα», ομιλεί δε για «φάρμακον μανίας». Παρουσιάζοντας τα αποτελέσματα της μέθης λέγει ότι η μέθη είναι «λογισμών όλεθρος, ισχύος (δυνάμεως) διαφθορά, γήρας άωρον (πρόωρον), ολιγοχρόνιος θάνατος». Οι Πατέρες της εκκλησίας δεν μίλησαν μόνο για την μέθη από το κρασί, αλλά και για άλλες εξαρτήσεις, ακόμη δε και για μια μέθη που είναι η δόξα της εξουσίας, η αίσθηση της δυνάμεως κλπ. Στην Παλαιά Διαθήκη έχει λεχθή: «ουαί οι μεθύοντες άνευ οίνου» και εννοείται η μέθη της εξουσίας.

manoualiaΒ’  Η θεραπεία των εξαρτημένων

Η προηγουμένη ανάλυση ήταν απαραίτητη, για΄τι είναι ανάγκη να γνωρίζουμε όλη την εσωτερική κατάσταση των εξαρτημένων ατόμων, ώστε στην συνέχεια να βοηθήσουμε σωστά. Οι ναρκομανείς, οι εξαρτημένοι, είναι άτομα, που σημαίνει δεν έχουν προσωπική ελευθερία. Γι’ αυτό, η θεραπεία αποβλέπει στο να γίνουν πρόσωπα.

1. Βασικές θέσεις – αρχές

Όσοι θέλουν να βοηθήσουν τους εξαρτημένους νέους είναι απαραίτητο να έχουν μερικές αρχές, που είναι οι βασικές θέσεις της ορθοδόξου ανθρωπολογίας και σωτηριολογίας.

α) Ο κάθε άνθρωπος είναι δημιουργημένος από τον Θεό, κατ’ εικόνα και καθ’ομοίωση δική Του. Αυτό ισχύει για τον άνθρωπο σε όποια κατάσταση και αν ευρίσκεται. Έτσι, δεν βλέπουμε τον άνθρωπο σαν εγκληματία, ανήθικο, αλήτη κλπ., αλλά ως το δημιούργημα του Θεού, που πλάστηκε κατ’ εικόνα για να φθάση το καθ’ ομοίωση.

β) Κάθε άνθρωπος, επειδή έχει ψυχή, έχει λογικό και αυτεξούσιο. Έτσι, κι’ ευρίσκεται στην πιο φρικτή κατάσταση διασώζει μερικά στοιχεία ελευθερίας, τα οποία πρέπει να αξιοποιηθούν από όποιον ενδιαφέρεται γι’ αυτόν.

γ) Ο Χριστός ενηνθρώπησε και σταυρώθηκε για όλους τους ανθρώπους. Δεν υπάρχει ελιτισμός μέσα στην Εκκλησία. Μπορούμε να πούμε ότι κυρίως ανάγκη του Χριστού έχουν οι άνθρωποι εκείνοι που συναισθάνονται ότι βρίσκονται σε φρικτή κατάσταση. Αυτοί μπορούν να καταλάβουν την αγάπη και την φιλανθρωπία του Θεού.

δ) Η Εκκλησία είναι πνευματικό Νοσοκομείο, και όχι μιά οργάνωση ευσεβών ανθρώπων. Μέσα στην Εκκλησία αισθανόμαστε ως άρρωστοι και επιδιώκουμε να θεραπευθούμε με τη Χάρη του Θεού.

ε) Θα πρέπει κυρίως να χρησιμοποιούμε, κατά την θεραπεία, την Ορθόδοξη Παράδοση. Εκείνο, που λείπει από τους συγχρόνους ανθρώπους είναι το νόημα ζωής. Αυτό προσφέρει η Εκκλησία. Αλλά, βέβαια, η Ορθόδοξη Παράδοση πρέπει να προσφερθή διαδοχικά. Θα αρχίσουμε από το γάλα και στη συνέχεια θα προσφέρουμε στερεά τροφή. Πρέπει όμως να υπάρχη σωστός προσανατολισμός.

IMG_20130608_1223412. Η μέθοδος θεραπείας

Το όλο πρόβλημα των ναρκωτικών είναι θέμα ελευθερίας. Στον βαθμό που ο άνθρωπος ελευθερώνεται από την υποδούλωσή του στα πάθη, στο βαθμό που γίνεται ελεύθερος, απαλλάσσεται και από όλες τις εξαρτησιογόνες ουσίες.

Στην Εκκλησία εξασκούμε προληπτικά και θεραπευτική αγωγή για ανθρώπους που ζητούν την θεραπεία, θα τονίσουμε μερικά βασικά σημεία.

α) Μόνον με την δύναμη και την ενέργεια του Χριστού αποκτούμε την πραγματική ελευθερία. Αυτό σημαίνει ότι δια της θείας Χάριτος οι ενέργειες της ψυχής κινούνται κατά φύσιν και υπέρ φύσιν. Η σωτηρία του ανθρώπου συνδέεται με πρόσωπο και όχι με ιδέες και συστήματα. Σκοπός της θεραπείας είναι να φθάση ο άνθρωπος στην θέωση και όχι στο να γίνει ισορροπημένος. Και αυτό επιτυγχάνεται μόνο με τον Χριστό.

β) Εντάσσουμε τους ανθρώπους μέσα στην ενοριακή κοινότητα. Κάθε Ενορία, όταν λειτουργεί σωστά, είναι μιά τέλεια θεραπευτική κοινότητα, αφού διαθέτει λατρεία, διδασκαλία, εξατομικευμένη αγωγή, εξομολόγηση – θεραπεία του εσωτερικού κόσμου, φιλανθρωπία, ψυχαγωγία, υποστηρικτικές δυνάμεις κ.λ.π.. Το μεγαλύτερο πρόβλημα που ωθεί τους ανθρώπους στις εξαρτησιογόνες ουσίες είναι η έλλειψη οικογένειας, στοργής και αγάπης, καθώς επίσης και το πάθος της φιλαυτίας. Μέσα στην εκκλησία ο νέος βρίσκει την πνευματική του οικογένεια, και με την αγάπη αποβάλλει την φιλαυτία.

γ) Για την θεραπεία των ανθρώπων ακολουθούμε την ασκητική παράδοση της Εκκλησίας, Δεν πρόκειται για μιά παράδοση που υπάρχει αποκλειστικά στα Μοναστήρια, αλλά για διδασκαλία που αναφέρεται σε όλους τους Χριστιανούς.

δ) Αφού ο νους είναι πρωτοπαθής στην διάπραξη της αμαρτίας και την ανάπτυξη των παθών, και επειδή από τον νου προέρχεται η ηδονή και η οδύνη, γι’ αυτό βοηθούμε τους ανθρώπους να εξασκηθούν στην νήψη.

ε) Συνιστούμε στους ανθρώπους να τηρούν τις εντολές του Χριστού, που δεν είναι απλές ηθικές και ιδεολογικές εντολές, αλλά φάρμακα. Μη την τήρηση των εντολών θεραπεύονται όλες οι δυνάμεις της ψυχής. Ο λογιστικό θεραπεύεται με τη νήψη, το επιθυμητικό με την εγκράτεια, και το θυμικό με την αγάπη.

στ) Σημαντικό σημείο είναι να βοηθήσουμε τους ανθρώπους να υπερβαίνουν την οδύνη και όχι να την παραθεωρούν. Δεν πρέπει να χρησιμοποιείται η ηδονή σαν παρηγοριά στις δύσκολες καταστάσεις της ζωής. Η ωριμότητα του ανθρώπου έγκειται στο να αντιμετωπίση σωστά κάθε δοκιμασία στην ζωή του. Αποφεύγεται η συνεχής απόλαυση της ηδονής, βιώνεται με υπομονή η οδύνη και έτσι αναιρείται η ηδονή και υπερβαίνεται ο θάνατος.

ζ) Εξασκούμε τους ανθρώπους στην προσευχή, τόσο στην λατρευτική – λειτουργική, όσο και στην προσωπική. Η προσευχή με την πάροδο του χρόνου γλυκαίνει την ψυχή του ανθρώπου και τον οδηγεί στην «νηφάλιον μέθην», οπότε δεν θα έχη ανάγκη για άλλες άλογες καταστάσεις μέθης.

η) Για περιπτώσεις σωματικών εξαρτήσεων, παράλληλα με την ψυχική αγωγή και θεραπεία, εξασκούμε και ειδική ιατρική αγωγή. Γι’ αυτό συνεργαζόμαστε με ιατρούς και ειδικούς για να βοηθήσουμε τα εξαρτημένα άτομα να θεραπευθούν σε συντομότερο χρονικά διάστημα. Η θεραπεία των εξαρτημένων ανθρώπων πρέπει να γίνη στον υπαρξιακό χώρο, αλλά όμως πρέπει να βοηθήσουμε και το σώμα.

Επιλεγόμενα: Αυτό που υποδεικνύει η Εκκλησία είναι η βίωση της εν Χριστώ ζωής μέσα στο Σώμα του Χριστού που είναι η ίδια η Εκκλησία – Ενορία. Αυτή είναι η μόνη εναλλακτική λύση για νόημα ζωής και υπέρβαση του υπαρξιακού κενού.  Τα άλλα, αν και μερικές φορές είναι βοηθητικά, είναι ψευτοφάρμακα, ασπιρίνες σε έναν καρκινοπαθή.  Ας αφήσουμε τους άλλους να πραγματοποιούν τα προγράμματά τους και εμείς ας διοργανώσουμε σωστά τις ενοριακές κοινότητες, ως θεραπευτικές και ας χρησιμοποιήσουμε την μέθοδο της Ορθοδόξου Παραδόσεως.

Μάϊος 1995

ORTHODOXY PSYCHOTHERAPYΑΝΑΛΥΤΙΚΟΤΕΡΗ ΑΝΑΦΟΡΑ ΣΤΗΝ ΘΕΡΑΠΕΙΑ ΤΩΝ ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΩΝ ΑΤΟΜΩΝ, ΘΑ ΒΡΕΙΤΕ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟ ΤΟΥ ΣΕΒ. ΜΗΤΡΟΠΟΛΙΤΟΥ ΝΑΥΠΑΚΤΟΥ ΚΑΙ ΑΓΙΟΥ ΒΛΑΣΙΟΥ κ.κ. ΙΕΡΟΘΕΟΥ,  ΜΕ ΤΟΝ ΤΙΤΛΟ:

Advertisements

About Kalimera! - Gia Sena!

General Issues (photos, history, culture, relegion)
This entry was posted in ΟΡΘΟΔΟΞΕΣ ΜΑΤΙΕΣ and tagged , , , , , . Bookmark the permalink.

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s